Eerlijke arbeidsomstandigheden zijn breed omarmd als ideaal in de cultuursector, maar de vertaling naar concrete fondsaanvragen bleek voor veel instellingen een drempel. Samen met Kunsten '92, Platform ACCT, de rijkscultuurfondsen (Mondriaanfonds, Fonds Podiumkunsten, NL Filmfonds, het Letterenfonds, Fonds voor Cultuurparticipatie, Stimuleringsfonds voor de Creatieve Industrie), het Cultuurfonds, Fonds21, en het VSB fonds ontwikkelden we de Fair Practice Gids: een praktisch hulpmiddel dat aanvragers en beoordelaars ondersteunt om fair practice ook daadwerkelijk in hun plannen en aanvragen op te nemen.
De fair practice code heeft brede steun in de cultuursector. Toch bleek uit ons onderzoek, dat we samen met Platform ACCT en Kunsten '92 al sinds 2022 uitvoeren, dat het omarmen van het gedachtegoed en het toepassen ervan in de praktijk twee verschillende dingen zijn. Aanvragers wisten vaak niet goed hoe ze fair practice konden vertalen naar een concrete aanvraag. Ze waren bang om te veel te vragen, of twijfelden of fondsen zouden begrijpen waarom hun begroting er anders uitzag. Fondsen verwezen op hun beurt naar de code met de oproep "pas toe en leg uit", maar boden weinig houvast over wat dat in de praktijk betekende. Bovendien richtten aanvragers zich voornamelijk op eerlijke beloning, terwijl fair practice veel breder gaat. De inspiratie om ook andere aspecten te verkennen ontbrak.
Wat aanvragers nodig hadden was geen extra verplichting, maar een steun in de rug. Iets tastbaars dat hen hielp de vertaalslag te maken van waarden naar werkelijkheid. Ook zagen we dat er veel behoefte was aan inspiratie van andere instellingen uit de cultuursector: als je ziet hoe vergelijkbare organisaties werken aan eerlijkere praktijken, wordt die stap voor jezelf ook kleiner. Aan de fondskant moesten ook fondsmedewerkers goed voorbereid zijn om eerlijke aanvragen te herkennen en te beoordelen.
In opdracht van Kunsten '92 en Platform ACCT, en samen met de zes rijkscultuurfondsen en drie private fondsen, ontwikkelden we de Fair Practice Gids: een website die aanvragers concrete handvatten biedt om fair practice te verwerken in hun plannen en begrotingen. De gids brengt de standpunten van de deelnemende fondsen samen, geeft een overzicht van aanbevolen tools en richtlijnen, en biedt inspiratie van vijftien instellingen uit verschillende vakgebieden en van verschillende groottes die hun weg naar fair practice delen. Daarnaast introduceren de fondsen gezamenlijk een nieuwe standaard: een aparte fair practice kolom of toelichting bij aanvragen, zodat de cruciale context achter bedragen expliciet wordt. Parallel aan de gids ontwikkelden we een tutorial voor fondsmedewerkers, zodat ook zij vertrouwd zijn met de code en de nieuwe gids voordat ze aanvragen gaan beoordelen.
De gids is live en wordt al gebruikt door de eerste aanvragers. Samen met de fondsen onderzoeken we nu hoe de gids verder ontwikkeld kan worden voor de komende meerjarige aanvraagrondes. De ambitie is helder: eerlijkere aanvragen, beter begrip aan beide kanten van de tafel, en een cultuursector waarin fair practice niet langer een intentie is maar een gedeelde praktijk. https://www.fairpracticegids.nl/
